Sint-Anne, 20 septimber 2022    

Opnames

Gerard de Jong, columnist. FOTO NIELS WESTRA

'Op 't feld binne dúzzenden muzen. Die hewwe klaine oochys en die trippele met hur klaine foetsys flug over 't sând. En wij foere se, ns frete se t boerelnd op.

Gerard de Jong

Ut de speakers klinkt n Philip Bloemendal-achtige stim. t Fries Film & Audio Archief (FFAA) het tegaar met de Fryske Akademy en Tresoar geluudsopnames t 1927 digitaliseerd. De opnames worden maakt op inisjatyf fan de Dtse hoogleraar Theodor Siebs, diet in kaart brocht hoet dr op ferskillende plakken Frys of ndere streektalen sproken worde.

t Is n goudmyn foor ndersoekers. Bijgelyks om ferskillen per regio in kaart te bringen of ferskillen tussen hoet se doe en nou prate te horen. Sels n tsturven dialekt, t Wangeroogs, is te belsteren, wat n aparte erfaring is: n taal hore diet niet meer bestaat.

Fan 1953 ant 1972 het t Meertens Instituut deur heel Nederland dzzenden opnames maakt. Se setten n mikrofoan op tafel en lieten de mnsen prate. Foor mij is de opname, t 1970, in St.-Anne heel besonder, omdat die opnommen is bij ns pake en bep, met ns hait en syn tweelingbroer Rein as wiisneuzige tieners en de ndere tweeling, Anko en Frans, as klaine mantsys dr bij te gnizen.

Ik weet niet wiet de man is diet t Bildts hier insproken het, 't is fast gyn femily, maar dos bin ik heel wiis met de twee Bildtse fragminten diet dr bij sitte. Wat mij opflt is dat naast de stim en menier fan praten t Bildts fan deuze man helendal niet soa heel ns klinkt as nou. Hij plakt faker n e achter n werkwoord doen e in t plak fan doen, befoorbeeld maar dat is n op t Bildt bekinde fariant. Ni, t klinkt aigenlik wel fertroud.

Met opnames al n fijfde part fan history

At wij ruugweg sge dat t Bildt rm 500 jaar bestaat, dan binne wij met deuze opnames t 1927 al n fijfde part fan de totale history fan t Bildt werom in de tiid. Dan begin ik te fantaseren: wat sou t mooi weze om te horen hoet se Bildts praatten in bijgelyks 1727, of 1527! t Sil wel bij dromen blive. Maar at dr een is diet n stik ouwe klaai t 1527 fine kin en der n Bildts gesprek t haalt je wte niet wat se doe al konnen! dan is t Syds Wiersma fan t FFAA wel.

Bron: Leeuwarder Courant, kollum Gerard de Jong