Sint-Anne, 15 novimber 2022    

Dialekt

Gerard de Jong, columnist. FOTO NIELS WESTRA

'Ik bin heel blij dat ik 't dialekt weer leven inbloezen hew. Dialekten over de hele wereld storve út, wilens 't soa'n belangryk part fan ôns wuttels is, fan wert wij weg komme en wert ns woorden en taal wegkomme.

Gerard de Jong

Instimmend applaus, twee weken leden in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag, doet sanger-fersyskriver PJ Harvey tidens t Crossing Border-festival t hur pozybundelOrlam foorls en intervjoed worde. Harvey werkte acht jaar an de bunnel, n magys-naturalistys epos, skreven in de taal fan hur wuttels, t Dorset dialekt. Dut dialekt, fortkommen t t West-Saksys, is een fan de fier dialekten in t Oud-Ingels, met n groate infloed t t Noors.

Harvey maakte n stddy fan t dialekt en sette t soa weer op de kaart. Se ls dr in Den Haag stikken t foor, wilens op t skerm achter hur de Ingelse fertaling projekteerd

worde, soadat wij t ferskil tussen t Ingels en t Dorset sien konnen (bumble bee is dumbledore, world is wordle, janke as n kynd is bleare).

Hest gyneen praat t nag. De literatuur en pozy droogde op na de 19e eeuw, doet t dialekt rap in onbrk raakte. Dat had alles met de industrile revolssy te krijen. Deur de anlg fan spoorrails fan Londen naar t sdwesten kwam met de nije besoekers ok t Ingels t Londen en omstreken met. (t is n nije tiid, maar de negative infloed fan n trainlyn en mobiliteit op de aigen (klaine) talen is n fait dert wij t dink an de Lelylyn feul te min over hewwe).

Hest gyneen praat t nag

n Dg later waar ik avens bij t eerste Franeker Diktee. De Franekers hewwe met n woordeboek forig jaar hur groatste wns in ferfulling gaan laten. t Is n ferrekt klain kluppy dat hur met passy inset foor hur aigen taal, maar hur enthoesjasme werkt ansteeklik. Se maakten dr met hest kynderlike blijens n onkompliseerd taalfesy fan. Met de woorden en taal t hur aigen jeugd of nag langer leden, om se soa weer deur te geven an de toekomst.

Bron: Leeuwarder Courant, kollum Gerard de Jong