Luwt, 23 april 2024    

De Sorben hewwe alles, nou nag meer praters

Gerard de Jong, columnist. FOTO NIELS WESTRA

Twee weken leden waar d'r n groep Sorben fan t Serbski-Institut op bezite in Frysland. Se gongen bij alle taalorganisasys del, en as Mehrsprachigkeitskordinator mocht ik ferhale over hoet wij in Waadhoeke met ns talen omgaan.

Gerard de Jong

De Sorben binne n minderhyd fan soan 60.000 mnsen in t oasten fan Dtsland. Na skatting prate nag soan 10.000 mnsen een fan de baide farianten. Ooit waren t dr n paar hondertdzzend, maar fooral onder de nazis t praten fan Sorbys in t openbaar worde ferboaden hewwe se swaar te lijen had.

t Gaat hur om de kultuur as geheel

Elke taal is ns, maar hoet elke taal droegen en beleefd wort ferskilt ok altyd. Soa binne dr hest gyn Sorben diet de taal goed fan huus t metkrije. Een fan t geselskap saai dat t tal hshouwens dert ths Nedersorbys praat wort de klainste fariant n nussy fan n paar tientallen is, niet meer. t Binne aigenlik allegaar nijpraters, ok wel new speakers. Se lere de taal op latere leeftyd, t respekt foor de kultuur.

Fraag n Fries (of Bilkert) wat him Fries of Bildts maakt, en tien teugen een sil t antwoord weze: de taal. Bij de Sorben ik hew t se froegen is t antwoord altyd: kultuur. Taal is der n part fan, maar t gaat hur om t (be)leven en tdragen fan de kultuur as geheel. Foor n minderhyd fan deuze omfang hewwe se n indrukwekkende infrastruktuur.

Ik gun elkeneen n plak dat je je ths noeme

t Serbski-Institut het tientallen metwerkers, doet an taalrevitalisering, ondersoek, dokumintasy en t tdragen fan de kultuur. Dr binne films in de aigen taal, aigen mezyk en instruminten, tradisys, klederdracht n influencers . "Wij hewwe alles, nou nag meer praters", grapten se.

"Wij hewwe alles, nou nag
meer praters", grapten se.

Wij hadden n etentsy met de Sorben, n dg nat de moreel inkontininte, rasistise snor op tillefizy wel even foor n nder bepale sou wat-y wel of niet is. Sonder dat se der fan wist, gf de Sorbise Sophie t enige goeie antwoord: "Ik bin na Cottbus ferhuusd foor de liefde, maar wou dr niet inkeld weune, maar mij ok wuttele. Dus hew ik de taal leerd en de kultuur omrmd. Hoe dieper de wuttels, hoe dikker de boom, hoe sterker de toeken. Dat geef ik ns kines graag met; ik gun elkeneen n plak dat je je ths noeme."

Bron: Leeuwarder Courant, kollum Gerard de Jong