Luwt, 21 maai 2024    

Ferskuvende basislyn

Gerard de Jong, columnist. FOTO NIELS WESTRA

Tsjip-tsjip-tsjip! At de lyster, diet nestelt in de klimop achterhuus, op e strn gaat om eten foor hur ene jong te soeken, klinkt t deurlopend ik bin in e buurt, gyn panyk, blyf op dyn plak! t Klaintsy flygt nag niet maar strnt wel s deur de geut. De mim het houwen en keren om hur nageslacht f te leveren an t diereryk.

Gerard de Jong

t Is gyn fanselssprekendhyd, t leven deurgeve. Na tien jaar op rij genoaten te hewwen fan n hommelfolk in de spoumuur, is t dut jaar stil. t Tal flinders dat ik hier dut jaar sien hew is op een hnd te tellen. t Stimt niet hoopfol, deuze maityd. Groat waar dan ok de ferrassing flopene sundeg bij Easter-skar. Honderten donderbouten joegen deur de lucht en dnsten om ns hine. n Orgy fan leven, met tientallen soorten feugels en n koekoek as achtergrndorkest.

Luwter Hans Mulder fertelt in syn nije boek Verhalen van de natuur over beesten diet de mns ontdekt, bewondert en ferfolgens de doad injoegen het. Bij de boekpresintasy, soa

ston in de Volkskrant, liet hij de roep fan n kauai oo, n sangfeugel op Hawai, hore. n Krachtige, meloadise, ontroerende sang (t staat op youtube). Maar t klinkt inenen mankelyk at je wete dat t n mantsy is dat om n froutsy roept. Hij sil hur niet fine, die waren al tsturven. Twee jaar later, in 1987, waar ok dut mantsy dr niet meer, en waar de soort na 50 miljoen jaar leven plaagd deur deur de mns introduseerde predatoren en ontbossing tsturven.

Nia Weijers skreef lessen in de Groene Amsterdammer over t shifting baseline syndrome (ik parafraseer): Elke nije generasy fergeet hoe difers de wereld eerder waar: wat foor de bepsger n frolik singend feugeltsy is, is foor de bep n treurige herinnering an dat dr froeger feul meer sangfeugels te horen waren. Die ferskuvende basislyn is dr altyd, ok in ns leven sien alleen al t dwaze regeerakkoord.

Gyn panyk, blyf op dyn plak!

Wij mosten dr, omgeven deur soemende donderbouten, an dinke. Waren wij hier getuge fan n heropleving, of waar de populasy n generasy eerder tien keer soa groat? At t soemen, dat ns tefreden in de oren klonk, ok krekt dat waar, of dat t de swanesang waar fan n folk in doadsnoad, fechtend foor hur bestaan.

Bron: Leeuwarder Courant, kollum Gerard de Jong