Sint-Anne, 11 febrewary 2021    

D'r wort ōfskaid nommen fan 't melkfee

Klas fan 'e Rijks Middelbare Landbouwschool in Luwt op 'e Praktykskoal bij Emmeloord. Sittend tweede fan rechts: Klaas Oosterbaan, + 1960

De Friese Maatschappij van Landbouw fierde in 1977 hur 125-jarig jubileum. Een fan 'e aktiviteiten waar 'n priisfraag. 't Priiswinnend ferhaal met as titel 'Van haver tot gasolie' waar fan Doeke Klazes Oosterbaan śt Stiens, eerder boer op 'e plaats Ouwe-Dyk 319. Dut is de darde ōflevering fan 'n bewerking fan 't ferslag, ontliend an It Ark, 't fereningsblād fan 'e AFRON en met de noadige adfizen fan seun en opfolger Klaas Oosterbaan.

Klaas Dankert

Folgende generasy

In 1966 gaat de laiding fan 't bedriif over op 'n jongere lichting; Klaas Fonger Oosterbaan wort nou boer. Hij is dus de dārde generasy Oosterbaan op deuze plaats. Dat betekent 't begin fan nije groate feranderings. Soa sil d'r tena 'n bedriifsekonomise boekhouwing foerd worre. En foor de eerste keer worre alle irpels in 'e skuur opsloegen en worre se allegaar in aigen beheer sorteerd.

Dat kin met omdat 't flasfebryk in 'e Sśdhoek opheven wort en 't flas dus nou fan 't feld ōf ferkocht wort. 't Roebelen in 'e skuur ferfālt dermet en soa komt d'r meer tiid en rśmte foor 't sorteren. 't Werk an 'e wait en 'e biten wort helendal meganiseerd en wort an 't loanbedriif overlaten. Dermet is 'n eand kommen an 't op 'e knieėn dunnen in 'e maaitiid en hźstmis 't bitedollen met 't biteleppy. 't Tal faste erbaaiers gaat werom na fier. 't Flas ferdwynt in 1967 helendal śt 't bouplan omdat 't werk niet meer te kombineren is met 't irpelrooien. 't In 1953 insaaide faste graide wort skeurd omdat besloaten wort 't gras in hoofdsaak fan kūnstgraide te halen. Nou't d'r gyn klaver meer bouwd wort mot dut 'n bijdrage levere an 'n betere struktuur en genog humus in 'e grōnd.

Foor 't eerst sont 1957 wort d'r weer 'n sloat dempt. Dut is 't begin fan de in de kommende jaren geregeld feerdergaande en later frij rigoreuze perseelsfergroating en ferbetering fan de kultuurtechnise toestand fan 't bedriif. Deurdat d'r deur de opkomst fan bestridings-middels teugen sykten en onkruud hyltyd meer gebrśk maakt wort fan de sproeimesine wort aigen spuitapperatuur anskaft. En d'r komt 'n folautomatise poatmesine in gebrśk.

Feerdere spesjalisasy

In 1969 kin d'r weer 'n śtbraiding fan 't areaal reäliseerd worre deur de ankoop fan seuven bunder naastlźgende lānd (śt 'e plaats fan Louw Veeman en eerder Joh. Hoogland an 'e Langeweg). 'n Andere ingripende gebeurtenis is 't beslśt ōfskaid te nimmen fan 't melkfee. Dut ondanks 't fait dat dut bediifsonderdeel op him sels śtstekend draait en de boer der sels ok wel arighyd an het.

De feerdergaande meganisasy dwingt tot 'n sekere spesjalisasy. Orten, blaumaansaad en rooie klaver ferdwine śt beeld. Om de weerrisiko's deur 't laat rooien fan irpels foor

te kommen worre d'r gyn konsumpsyrassen soa as Borgers en Rooie Star meer ferboud. Alleen 'n hoeky Irene's bliift over. De groatste ferandering is in 1961 de anskaf fan 'n Hektor melkmesine. Maar omdat die bij tien koeien niet rendabel hyt te wezen wort de melkfeestapel śtbraid tot soa'n 16 stiks. Seumers wort in 't lānd molken met 'n 'weidewagen'.

Maar omdat ok 'n feebediif 'n sterke meganisasy noadsakelik maakt sou dat dus in twee takken fan 't bedriif plakfine motte. Bedriifs-ekonomys sou dat foor de melkfeehouwerij alleen ferantwoord weze bij 'n nag groatere feestapel. Dat soa ok fergroating en ferbouwing fan 'e stāl aise. Ok speult met dat bij 't feul klainere personeelbestand de soasjale posisy fan 'e boer op 'n gemingd bedriif d'r niet beter op wort. Der komt nag bij dat de boer niet overal toegelyk weze kin om d'r syn andacht an te geven.

Fan Haver tot gasoaly III

Dus wort op twee pondemaat na alle graide skeurd en draineerd. De skapen worre nag anhouwen maar feerder wort 't 'n folledig akkerboubedriif met 'n eenfoudig bouplan: irpels, winterwait, sśkkerbiten en meestal nag 'n hoeky grāssaad. Ondanks de bedriifsfergroating wort in 1970 't faste personeel inkrompen tot twee man, alleen bij 't irpelsetten en 't sorteren anfuld met 'n tydlike kracht. De folautomatise poatmesine mot weer plak make foor 'n poatlorry. Dat geeft betere risseltaten. De sakkerooier wort omboud tot bunkerrooier en d'r worre twee kipwagens anskaft.

Bij de onderste foto: Klaas Oosterbaan en o.a. Aldert Cuperus bij de ouwe brūg, + 1947

In de jaren seuventig wort d'r nagal wat deen an 'e inrichting fan 't lānd foor 'n part in ruilferkavelingsferbānd. In waterskapsferbānd worre tochtsloaten ferbreed, ferdiept en foor 'n part ferlaid. Dat lźste gebeurt ok met ferskillende dammen en de reed. Op frij groate skaal worre nou sloaten dempt. Bij de drainaazje die't derfoor noarig is worre nou niet meer fan die rooie bakte draineerbuisys brśkt maar wort 't moderne buugseme kūnststof materiaal met kokos wiinsel toepast. De met izeren lźgers en houten dek śtruste brūg over de Ouwe-Dyksterfaart blykt an fernijing toe te wezen. D'r komt met 't oog op hyltyd bredere en fooral ok swaardere frachten nou 'n betonnen brūg.

In 1974 wort 't lźste stikky graide omploegd omdat d'r stopt wort met 't houwen fan skapen. Dermet is d'r op 't bedriif helendal gyn fee meer. Dat jaar doet ok de grōndontsmetting in ferband met de fruchtwisselingsregeling teugen eerappelmoehyd syn intrede. In 'e maaitiid fan 1976 is d'r oppenij gelegenhyd lānd bij te kopen, nou fan Sippe Westra an 'e Noorderdyk (nou Stadhoudersweg). Dermet komt de totale bedriifsopperflakte weer op 'n klaine 53 hektare. Deur alle sloatdempings fan 'e lźste jaren is 't tal stikken lānd werombrocht tot 17, nou met 'n gemiddelde groatte fan 'n dikke drie bunder. (Nije week feerder)

Bij de eerste foto: Klas fan 'e Rijks Middelbare Landbouwschool in Luwt op 'e Praktykskoal bij Emmeloord. Sittend tweede fan rechts: Klaas Oosterbaan, + 1960.

Bij de tweede foto: Klaas Oosterbaan en o.a. Aldert Cuperus bij de ouwe brūg, + 1947.

Bron: De Bildtse Post